ماده 1133 قانون مدني بيان ميدارد مرد مي تواند هر وقت كه بخواهد زن خود را طلاق دهد مبناي اين حكم در فقه آيات متعددي از قرآن كريم و روايت مشهوره الطلاق بيدمن اخذ بالساق ميباشد.(1) براين اساس مرد ميتواند با رعايت شرايط صحت طلاق، بدون جلب رضايت و موافقت زن و بدون وجود دليل و انگيزه اي
چندى پیش با توزیع سى دى تصویرى منتسب به یک بازیگر تلویزیونى موجى از نگرانى درباره خدشه دار شدن حریم خصوصى، حیات اجتماعى را در بر گرفت. جدا از چند و چون محتواى آن سى دى که خود عاملى براى سوءاستفاده افراد فرصت طلب شده بود، این بحث در جامعه شکل گرفت که چگونه مى توان از حریم خصوصى در زندگى اجتماعى محافظت کرد؟بسیارى از کارشناسان با یاد آورى
ﻫ . اقامتگاه ميان واقعيت و اعتبار
1. اقامتگاه حقيقی و اقامتگاه قراردادی
حقوقدانان بر اين نکته به طور کلی تأکيد دارند که برخلاف سکونتگاه که
امری حقيقی است، اقامتگاه امری اعتباری و قراردادی است (شايگان، 2/ 60).
تعبير اقامتگاه حقيقی بارها در متون قانونی نقش بسته و همين امر موجب
شده است تا حقوقدانان نيز از اقامتگاه قراردادی يا اقامتگاه قانونی در برابر
اقامتگاه حقيقی سخن آورند.
1. مؤلفه های معنايی در تحقق اقامت
در يک تحليل معناشناختی بايد گفت منابع حقوقی، عموما اقامتگاه را به
دو مؤلفه معنايی "اقامت کردن" و "محل خاص" تحليل کرده اند و
سپس در تحليل معنای "اقامت
کردن" دو مؤلفه معنايی ريز را در آن لحاظ کرده اند: سکونت داشتن (به گونه ای
که از يک ثبات نسبی برخوردار باشد)، استقرار باثبات در آن محل و ديگر عزم بر دوام
اين استقرار.
ج. رسوبهای تاريخی در قوانين کنونی
1. اقامتگاه و زادگاه
در نظر بدوی به نظر نمی رسد ارتباط مستقيمی ميان اقامتگاه و زادگاه
وجود داشته باشد، اما در واقع زادگاه از جمله معانی پنهان در پس مفهوم اقامتگاه
است. برجای بودن رد اين معنا در اقامتگاه نمونه ای از آرکائيسم در مفهوم حقوقی
اقامتگاه است.
چكيده
رويكرد نشانه شناسي ديري نيست كه به مطالعات حقوقي راه يافته و امكان تحليل مفاهيم حقوقي با اين رويكرد فراهم آمده است. يكي از مفاهيم حقوق مدني كه در دهه هاي اخير گفت و گوي بسياري درباره تحليل آن وجود داشته، مفهوم اقامتگاه است كه با همين رويكرد مورد بررسي قرار گرفته است.
چكيده
در اين نوشتار با طرحي جهاني در زمينه حقوق خانواده در اسلام كه توسط
يكي از دانشگاههاي آمريكا فراهم آمده است آشنا ميشويم. اين طرح با آنكه نهايي
نشده است ولي اطلاعات مفيدي در زمينة حقوق خانواده از حدود چهل كشور جهان كه يا
اصطلاحاً مسلمان محسوب ميشوند يا جمعيت قابل ملاحظهاي از مسلمانان در آن ساكناند,
ارايه ميدهد . در اين طرح, نقاط قوت و ضعفي وجود دارد كه توجه به آنها در كنار
آشنا شدن با محورهاي طرح مزبور ميتواند براي پژوهشگران ايراني مفيد باشد.
بَدَلِ حَیْلوله ، اصطلاح فقهی حقوقی به معنای آنچه ضامن
در صورت عدم امکان بازگرداندن مال به مالک می پردازد. این پرداخت به منظور جبران
قطع سلطه و استیلای مالک بر همه تصرفات مالکانه نسبت به آن مال صورت می گیرد. واژة
بدل دلالت بر جایگزینی مثل یا قیمت به جای اصل مال دارد، و واژة «حیلوله »، به
معنای حایل شدن میان دو چیز، سبب پرداخت این بدل را، که فاصله افتادن بین مالک و
دارایی اوست ، توضیح می دهد.
یكی از مسایل مهم و دارای كاربرد فراوان در فقه و حقوق مساله غصب است . غصب هم در حوزه حقوق خصوصی و هم حقوق كیفری دارای آثار متعددی است و با برخی نهادهای حقوقی یا برخی جرایم دیگر همچون سرقت یا كلاهبرداری رابطه ای خاص و مستمر دارد كه نیازمند تحقیقاتی است كه به جرات می توان از خلاء جدی در این زمینه سخن گفت و ضرورت بررسی این ابعاد فقهی حقوقی بر هر صاحبنظر فرهیخته ای در این گستره روشن است .
در انديشه امام خميني(ره)، ولي فقيه در حوزه خصوصي افراد مجاز به هيچ
گونه مداخلهاي نيست و در صورتي كه به دلخواه و از روي هوا و هوس دخالت كند، از
ولايت ساقط ميشود. گرچه ممكن است اين حقوق هنگامي كه دچار تزاحم با امر مهم تري
يعني حوزه عمومي گردد، حقوق جمعي مقدم شود، اما اصل بر عدم مداخله دولت در حوزه
خصوصي است.
افزون بر اين، در كلام امام خميني(ره)، سخنان ديگري نيز ميتوان يافت
كه بر حفظ و امنيت حريم خصوصي انسانها تأكيد شده است.
اِعسار: ناتوانى مديون از پرداخت بدهى خود
واژه اعسار از ريشه «ع ـ س ـ ر» به معناى دشوارى، شدت و تنگدستى[1] و
در اصطلاح فقهى، ناتوان شدن مديون از اداى دين خود بر اثر تنگدستى است.[2] واژه «اِفلاس» نيز به اعسار نزديك و بدين معناست
كه شخص، مال قابل توجهى نداشته باشد. فقير و معسر را «مُفْلِس» نيز مىنامند.[3]
در صورتى كه معسر (مفلِس) از سوى حاكم از تصرف در اموال جديدى كه به دست مىآورد ممنوع شود، او
را «مفلَّس»
مىخوانند.[4] به نظر برخى حدّ اعسار اين است كه شخص، مالى بيش از نفقه خود و
افراد واجب النفقهاش نداشته باشد.[6]
از دیرباز مسائل مربوط به حقوق زنان كه از نجیب ترین و محبوبترین اقشار جامعه اند در ملل و جوامع گوناگون مطرح بوده و هست، خواه در امور مدنی و حقوق خانواده و ارث و دیگر احوال شخصیه و خواه در امور جزائی و مسائلی مانند قصاص و دیات و حدود و خشونت و...
مقدمه:
آزادیهای مدنی (آزادی بیان، مذهب، تفکر سیاسی، تاسیس حزب، گروه سیاسی
و...) در نظام
های بشری امروز اهمیت بالایی دارد و یکی از پایه های مردم سالاری
است. از این میان بحث آزادی بیان که از مباحث مهم آزادی های فردی
– مدنی است اهمیت فراوان دارد و مورد کنکاش و مداقه اندیشوران و فرهیختگان قرار
گرفته است. این بحث نه تنها در یک دانش که در بین دانشمندان رشته های
مختلف علمی از آن سخن رفته است. اندیشوران حقوق از یکسو و اندیشوران علوم سیاسی از
سوی دیگر و جامعه شناسان و دیگر ارباب علوم از
چكيده:
حق «آزادى بيان» يكى از حقوق سياسى مدنى انسان شمرده مى شود كه در
آموزههاى مكتب اسلام تشويق و تأييد شده است.اين حق در قانون اساسى جمهورى اسلامى
ايران و بسيارى از اسناد بين المللى پذيرفته شده است. مقاله حاضر، نخست به بيان
اهميت و تعريف آزادى بيان مى پردازد، سپس آموزه هاى اسلام را در خصوص آزادى بيان
طى دو گفتار بررسى مى نمايد. در گفتار نخست مواردى چون تعقل، تدبر، گفتگوى أحسن،
اصل امر به معروف و نهى از منكر، اصل مشورت، حق انتقاد و نصيحت زمامداران به عنوان
مبانى تأييدكننده آزادى بيان در اسلام به شمار آمدهاند. در گفتار دوم نمونه هايى
از سيره عملى پيشوايان دين در خصوص آزادى بيان و به عنوان شواهدى بر بحث ارائه
گرديدهاند.
نسبت ميان حقوقبشر و تنوع فرهنگي از مباحث مهم حوزه علوم انساني در
محافل علمي و سياسي خصوصاً در دهههاي گذشته بوده است. در اين خصوص ديدگاههاي
متنوعي ابراز شده كه ميتوان خلاصه آنها را به شرح زير برشمرد:
1- در ديدگاه اول كه عمدتاً از سوي كشورهاي غربي دنبال ميشود تأكيد بر
اين است كه حقوقبشر جهانشمول است و گوناگونيهاي فرهنگي نميتوانند تأثيري بر
هنجارهاي حقوقبشر داشته باشند. اين طيف اعلاميه جهاني حقوقبشر و ساير معاهدات
موجود بينالمللي را مبنائي براي تعريف حقوقبشر جهانشمول تلقي ميكنند.
قبل از آنکه به روشهاي حقوقي تضميني حقوق زندانيان پرداخته شود،
ضرورتاً به بيان اجمالي از واژه زندان وزنداني و چرائي پيدايش و ضرورت آن مي
پردازيم.
از ديرباز و از زماني که جامعه از ترکيب واحدهاي خانواده شکل گرفته و
بوجود آمده، نظامات يا مقرراتي بمنظور حفظ يا صيانت افراد ايجاد که اين نظامات و
مقررات با دگرگوني و رشد و توسعه جوامع اشکال گوناگوني به خود گرفته و تکامل يافته
است.
عفت ورزیدن براى یک انسان، ضرورت یک زندگى سالم، بانشاط و آرام است؛
ضرورتى که تنها در سایه دین به دست مى;آید و در سایه خردمندى، رشد و کمال مى;یابد.
انسان امروز، نیازمند این آموزه;هاست و پشت کردن به آنها، موجب سستى پیوند خانوادگى،
نفوذ و حضور دیگران در عرصه زندگى، اختلاف، عدم اعتماد به یکدیگر، بیمارى;هاى روحى
- روانى، وسواس، سوءظن و ... خواهد شد.