منظر حقوق اسلامی


بازخوانی زندان و بازداشت از منظر حقوق اسلامی
افزایش جمعیت کیفری در ایران موجب شده است که نهادهای بازدارنده جرم در جامعه مورد بازخوانی قرار گیرد . زندان در حقوق و قوانین ایران، یکی از ابزارهای اصلی و مهم مجازات تلقی شده است که از دیرباز، به عنوان فضایی که بتواند ضمن جلوگیری از تکرار جرم به اصلاح مجرمان نیز بپردازد، مورد توجه بوده است، اما این سهال اساسی همواره مطرح بوده است که آیا زندان می تواند نقش بازدارندگی داشته باشد؟ اگر تا به حال این نقش را داشته است، تا چه میزان در کاهش آمار جرم و جنایات در کشور تاثیر مثبت داشته است؟

آیا زندان ابزاری بومی و محلی است و با شرایط و ویژگی های فرهنگی جامعه ما سازگار است؟ یا یک نهاد مدرن و جدید بشری است و مانند بسیاری از ابزارهای وارداتی، به بازنگری و بومی سازی نیاز دارد؟

ادامه نوشته

مساحقه، جرمي عليه زنان


چكيده:

مساحقه، يا هم‌جنس‌گرايي زنان، يكي از انحرافات جنسي آنان به شمار مي‌رود. شرع مقدس اسلام، مساحقه را جرم و براي آن مجازات حدّي تعيين نموده است. مقنن هم به پيروي از شرع، وصف كيفري به عمل مساحقه اعطاء نموده و در حال حاضر مادة 159 ق.م.ا. ركن قانوني اين جرم را تشكيل ميدهد.اثبات جرم مساحقه، با ادلة محصور شده در قانون مي‌باشد كه عبارت است از: چهار بار اقرار و يا شهادت چهار مرد عادل، و پس از اثبات جرم، فاعل مستحق مجازات حد (صد تازيانه) مي‌گردد چنانچه مجرم قبل از اقامة شهادت توبه نمايد، حد از وي ساقط مي‌گردد و اگر حد با اقرار ثابت شود و مرتكب پس از اقرار توبه كند، قاضي مي‌تواند از ولي امر تقاضاي عفو مرتكب را بنمايد. اين مجازات توسط شارع براي جبران ضرر وارده به حق‌الله تعيين شده و غيرقابل تغيير است؛ اما اين امر مانع از

ادامه نوشته

شناخت بزهکاری و سیاست جنایی


مقدمه
این مقاله موضوع کنفرانسی است که توسط پروفسور رنالد اتنف (1) (2) در تاریخ نهم اردیبهشت ماه 1372 در دارالعلم مفید قم ایراد گردیده است و همزمان به وسیله آقای دکتر حسین نجفی ابرندآبادی به فارسی برگردانیده شده و پس از تصحیح و تحقیق چاپ شده است. ضمنا با توجه به تخصصی بودن موضوع کنفرانس جهت تبیین بیشتر موضوع (در موارد لازم) توضیحاتی در پاورقی آورده شده است. (3) شناخت بزهکاری و سیاست جنایی
برای درک صحیح این عنوان ابتدائا به تعریف جرم شناسی و بعضی از مفاهیم کلیدی آن می پردازیم:
جرم شناسی در یک تعریف ساده عبارت است از: «مطالعه علمی پدیده مجرمانه » این پدیده مجرمانه باید مطابق با متدها و روشهای معمول در این رشته و در سه سطح مورد مطالعه قرار گیرد: بزه، بزهکار و بزهکاری. (4)

ادامه نوشته

حمايت از بزه‌ديده و نهادهاي مردمي(2 و پایانی)


ادامه نوشته

حمايت از بزه‌ديده و نهادهاي مردمي(1)


اين نوشتار، حمايت از بزه‌ديدگان را در رابطه با نهادهاي مدني، قضايي و اجرايي به ويژه در حقوق انگلستان مورد بررسي قرار مي‌دهد.
حمايت و خدمات براي بزه‌ديدگان‌
بزه‌ديدگان بايستي براي جلب كمك مورد نياز خود [از جامعه و حكومت] باهمه گروههاي محروم و بدشانس ديگر [مثلا نيازمندان، بيماران و قربانيان حوادث پيش‌بيني نشده] رقابت نمايند.

بنابراين گروههايي كه به نفع بزه‌ديدگان كار مي‌كنند بايد منظور خودرا به روشني بيان كنند و مشخص نمايند كه چرا تقاضاهاي ويژه آنها [براي بزه‌ديده] بايستي برآورده شود. وضعيت بد بزه‌ديدگان توسط شوراي اروپا (در كنوانسيون 1983 و راه‌كارهاي 1989 آن) و سازمان ملل متحد (در اعلاميه 1985) مورد شناسايي قرار گرفت و حقوق و منافع [بزه‌ديده] در زمره كارهاي دادگاه كيفري بين‌المللي نيز گنجانده شده است.

ادامه نوشته

جرم، بزه و اجتماع



مفهوم‌هاي اوليه بزه ديده شناسي را نه جرم شناسان و جامعه‌شناسان بلكه شاعران، نويسندگان و داستان سرايان پي‌نهاده‌اند. داستان سراياني كه در ميان آنان “توماس وي كوينس”، “جبران خليل جبران” و “آلدوس هاكسلي” به چشم مي‌خورند.

اولين برخورد نظام مند با قربانيان بزه در سال 1948 در كتاب “هانس فون منتيك” با عنوان “بزهكار و قرباني او” پديدار شد. واژه “بزه ديده شناسي” را در سال 1949 يك روانپزشك آمريكايي به نام “فردريك ورثام” برگزيد و در كتاب خود با عنوان “نمايش خشونت” به كار برد. در خلال ساليان نخست بزه ديده شناسي، نوشتارها درباره قربانيان بزه در مقايسه با نوشته‌هاي جرم‌شناسي رشد كمي داشت. اما طي دهه 80 نشر عظيمي از

ادامه نوشته

جرائم عليه خانواده در پژوهشي ميداني


چكيده:

جرائم عليه خانواده، فصولي از قانون مجازات اسلامي است كه چندان مورد بحث و مناقشه واقع نگرديده است. لذا كاستي‏ها و نواقص آن پنهان بوده و در برخي موارد اعمال آن را با مشكل مواجه مي‏نمايد. بررسي اين فصل از قانون مجازات اسلامي، مي‏تواند راهگشاي كشف ضمانت اجراهاي كيفري مناسب شود تا ناهنجاري‏هايي كه موجب سستي روابط خانوده يا اضمحلال آن مي‏شود، مرتفع گردد. قوانين در خصوص حمايت از استحكام خانواده آن چنان قوي و روشن بايد باشد تا اين هدف را تامين نمايد و امري را به قاضي واگذار ننمايد. در اين نوشتار به بررسي و تحليل ترك انفاق، ازدواج زن شوهر دار و تعدد زوجات پرداخته شده است و خلأهاي قانوني مشخص و پيشنهادات قانوني در انتهاي هر بحث داده شده است.

ادامه نوشته

جذاب سازي رقباي جرم


هر انساني استعداد و علاقه هاي خاص خود را دارد. يكي خدامحور و دين مدار است و ديگري اهل دنيا البته اكثر مردم را گروه سوم تشكيل مي دهند كساني كه مردد بين خير و شرند. گاهي به سمت دنيا غش مي كنند و زماني به اهداف معنوي و الهي متمايل مي شوند.
خداوند كه به ويژگي بندگانش آگاهي كامل دارد مي داند كه غرايز اميال و ظرفيت هايي به آن ها داده است كه بايد بتوانند بروز كنند. اين غرايز و نيازها مي توانند از مسيري برآورده شوند كه ضرري به كسي نزنند و به عبارت ديگر همو كه دندان دهد نان دهد! كسي كه غريزه اي را آفريده” “راه رفع نياز” آن را هم آفريده است و خروج از اين راه آسيب زا است.
در قرآن در برابر هر يك از امور حرام جايگزين هايي را به عنوان نعمت هاي حلال و مجاز به بشر عرضه مي كند. (1) اين جايگزين ها براي اين است كه استعدادها و توانايي هاي انسان بايد مديريت شود و هر نيازي (جنسي علمي جسمي...) به طريقي مديريت شده برآورده گردد به گونه اي كه هم به غرايز و ابعاد ديگر انساني ضرر نرسد و هم انسان هاي ديگر دچار آسيب نگردند پس لازمه جلوگيري از ضرر و زيان هر دو طرف مهندسي شيوه هاي رفع غرايز است. ما براي روشن شدن مطلب به دو مثال بسنده مي كنيم:

ادامه نوشته

تسری اثر حكم موت فرضی برنكاح و مشكلات ناشی از آن


انسان گاهی با انگیزه های مختلف و علل متفاوت خواسته یا نا خواسته از اقامتگاه خود دور می شود و دیگر خبری از او بدست نمی آید . بنظر می رسد كه حتی پیشرفتهای نسبی علوم بشری و توسعه تكنیك و صبایع جدید و تسهیل وسایل ارتباطی نه تنها توانسته از آمار غایب ها و مفقودان بكاهد بلكه به علت سوء استفاده از این وسایل و افزایش جمعیت ،روز به روز بر آمار آنها افزوده شده است .
مقدمه

۱ ـ علل غیبت و حكم غایب

انسان گاهی با انگیزه های مختلف و علل متفاوت خواسته یا نا خواسته از اقامتگاه خود دور می شود و دیگر خبری از او بدست نمی آید . بنظر می رسد كه حتی پیشرفتهای نسبی علوم بشری و توسعه تكنیك و صبایع جدید و تسهیل وسایل ارتباطی نه تنها توانسته از آمار غایب ها و مفقودان بكاهد بلكه به علت سوء استفاده از این وسایل و افزایش جمعیت ،روز به روز بر آمار آنها افزوده شده است .

ادامه نوشته

پول شوئي و رابطه آن با حرام خوري (2)



ايران نيز همگام با ساير كشور ها، مبارزه با پول شويي را در دستور كار خود قرار داده است. از اين رو در اين راستا تلاش هايي صورت گرفته است كه يكي از بزرگ ترين آن قانون مبارزه با پول شويي (مصوب 86/11/2 ) است.البته تدابيري نيز پيش از آن توسط بانك مركزي براي پيشگيري از پول شويي در قالب آئين نامه نيز صورت گرفته بود كه بانك ها ملزم به رعايت اين تدابير پيشگيرانه نموده بود.
ماده 2 اين قانون در تعريف پول شويي مي گويد :" جرم پولشويي عبارت است از :

ادامه نوشته

پول شوئي و رابطه آن با حرام خوري (1)


مقدمه

پول شويي از جرايم سازمان يافته اي است كه امروزه مورد توجه جهاني قرار گرفته است. اساس مبارزه با پول شويي، جلوگيري از سودمندي جرم است. آموزه هاي اسلامي از ابتدا با حرام دانستن اموال حاصل از فعل حرام، و نكوهش حرام خواري در صدد مبارزه با سودمندي جرم برآمده است. در اين مختصر ابتدا به برررسي جرم پول شويي و سپس به رابطه همسايگي ميان پول شويي و حرام خواري پرداخته خواهد شد.

مفهوم شناسي

ادامه نوشته

بزهكاری


بزه يا بزهكاری يك پديده اجتماعي است كه در محيط‌هاي مختلف به شكل‌هاي متفاوتي مشاهده مي‌شود. شكستن نظم اجتماعي و انحراف از هنجارهاي جامعه را بزهكاري تعريف كرده‌اند. از ديدگاه روانكاوي بزهكار كسي است كه نيروهاي غريزي در وجود او به خوبي اداره نشده است و ذهن آگاه فرد به خوبي بر نيروهاي غريزي نظارت ندارد.
بنابراين چنانچه ذهن آگاه نتواند راهي براي خروج نيروهاي غريزي پيدا كند كه مورد قبول جامعه باشد، فرد دست به رفتارهايي بر خلاف هنجارهاي اجتماعي مي‌زند و يا ميان دو دسته از فشارهاي دروني و بروني قرار مي‌گيرد و دچار بزهكاري مي‌شود.
تعريف بزه و رفتار بزهكارانه در هر جامعه‌اي توسط قوانين حقوقي و هنجارهاي اجتماعي آن جامعه مشخص مي‌شود. بايد اذعان داشت كه قرن‌هاست رفتارهاي قتل، دزدي، تخريب، نزاع، كلاهبرداري، تجاوز، آتش افروزي و... به عنوان رفتار بزهكارانه پذيرفته شده است و همه جوامع براي آن تعريف مشخصي دارند. تنها تفاوت مشهود، نوع و ميزان تنبيهي است كه بر اساس قوانين حقوقي آن جامعه تعيين مي‌شود.

ادامه نوشته