حجاب از ديدگاه فقهاي متأخر

پيشگفتار
از آنجا كه حجاب امري ضروري است و بهترين زينت زن بشمار مي‏رود رشد و تهاجم فرهنگي سرسختانه سعي در عرضه زن چون كالايي به جهان دارد. سعي كرديم كه اين موضوع را در سه بخش از ديدگاه فقهاي متاخر و مذاهب مختلف بررسي كنيم. در اين بخش بعنوان مقدمه، حجاب را از ديدگاه قرآن مورد بررسي قرار مي‏دهيم.
«و قل للمومنات يغضضن من ابصارهن و يحفظن فروجهن و لا يبدين زينتهن الا ما ظهر منها و ليضربن بخمرهنّ علي جيوبهن و لايبدين زينتهن الا لبعولتهن او ابائهن او ...»
حجاب يك امر فطري است و هر گاه انسان بر اساس فطرت خويش حركت نموده و اعمال و آداب خود را بر آن اساس بنا كرده باشد، بي شك از سلامت روحي بيشتر و اطمينان و آرامش افزونتري برخوردار گشته و در طريق تكامل انساني، موفقتر خواهد بود. حجاب امري

ادامه نوشته

بزهكاري، علل بروز و راه‌هاي پيشگيري و درمان(1)

جامعه شناسان معتقدند: در ميان اشخاص نابهنجار، كسي كه رفتار نابهنجارش زودگذر نباشد و دير زماني دوام آورد، "كج رو" يا "بزهكار" و رفتاراو "انحراف اجتماعي" يا "بزهكاري" خوانده مي‌شود.
بسياري از جامعه شناسان و جرم شناسان با اين ديدگاه كه كسي ذاتا منحرف به دنيا نيامده است، ريشه تمام آسيب پذيريهاي اجتماعي را درمحيط جامعه جست و جو مي‌كنند.
به عقيده جامعه شناسان كلاسيك، "جرم" در جوامع انساني، پديده‌اي طبيعي است كه به ساخت اجتماع و فرهنگ بستگي دارد.
دكتر"مهدي جوانمرد"، جامعه شناس، مي‌گويد: عواملي در جامعه وجود دارد كه جرم زا هستند و زمينه‌هاي ارتكاب جرم را براي افراد مستعد فراهم مي‌كنند.
وي اين عوامل را "نفوذ فرهنگي" و "علل اقتصادي " معرفي و نفوذ فرهنگي را به " نفوذمستقيم فرهنگ "، "نفوذ غير مستقيم فرهنگ " و "نفوذ گروههاي همتا در شخصيت فرد" تقسيم بندي مي‌كند.

ادامه نوشته

پیشگیری از جرم از منظر قرآن2

ب- ترويج اخلاق و ارزش هاي انساني
منابع ديني ما داراي غني ترين و والاترين اصول ارزش هاي اخلاقي است که نمونه هاي آن را در هيچ مکتب ديگري نمي توان يافت. هيچ دين و مکتبي به اندازة اسلام به معرفي حقايق اخلاقي نپرداخته و به نقش والاي اخلاق در تعالي روحي و معنوي انسان تأکيد نکرده است. اسلام نهايت سعي خود را در ترويج، گسترش و نهادينه کردن اخلاق و ارزش هاي انساني و زدودن رذايل و صفات مذموم اخلاقي نموده است. هدف اصلي اسلام از اين کار در درجة اول، دست يابي به تعالي روحي و معنوي و در درجة دوم، حل مشکلات و تنظيم روابط اجتماعي آنان است. طبيعي است اگر افراد جامعه اي خود را به ارزش ها و کمالات اخلاقي بيارايند، نه تنها به حقوق ديگران تجاوز نمي کنند و مرتکب جرم و جنايت نمي شوند، بلکه از اموال و امکانات شخصي خود نيز در راه احسان، نيکي، ايثار، انفاق، خدمت به مردم، صدقه و... در جهت رفع مشکلات و گرفتاري ديگران بهره مي گيرند. حاکميت اين فرهنگ و ارزش هاي اخلاقي در يک جامعه سرماية گران بها و پشوانه اي غني و مطمئن است که افراد آن را از بسياري از کجروي ها و انحرافات فکري و عملي مصون مي دارد.

ادامه نوشته

پیشگیری از جرم از منظر قرآن1

قرآن کريم براي پيش گيري از جرم و خشکاندن علل و ريشه هاي آن، مقرّرات بديعي را ارائه داده است که شامل پيش گيري اصلاحي، وضعي و کيفري مي شود. بر اين اساس، تنها با يکي از اين شيوه ها نمي توان از وقوع جرم و انحراف و ناهنجاري هاي اجتماعي پيش گيري کرد، بلکه بايد از هر سه روش در کنار هم، براي تحقق اين هدف بهره برد. از آنجا که قرآن کتاب هدايت و انسان سازي است، علاوه بر اينکه استفاده از ساير انواع پيش گيري را امري بايسته و ضروري مي داند، بر پيش گيري اصلاحي و بازسازي شخصيت مجرمان تأکيد خاصي دارد.

اين نوشتار با هدف بررسي و تبيين ديدگاه قرآن در زمينة پيش گيري از جرم و يا رويکرد نظري و تحليلي به موضوع مورد بحث مي پردازد. از جمله يافته اي مهم اين تحقيق، اثبات جامعيت و فراگير بودن شيوة پيش گيري مورد نظر قرآن کريم است.

ادامه نوشته

پيش‏بينى جرم(1)

چكيده:
تصميم‏گيرى قضايى، بويژه آنگاه كه ناظر به استفاده يا عدم استفاده از آزادى مشروط، تعليق مراقبتى، كيفيات مخففه و... باشد، همواره منجر به ايجاد پرسشهاى عميق و ترديدهاى جدّى نزد قضات مى‏گردد. قضات همواره با اين سؤال روبه‏رو هستند كه آيا تصميم به آزادى بزهكار يا عدم آزادى وى، زمينه‏ساز اعطاى فرصتى ديگر به وى جهت تكرار جرم از يك طرف يا افزايش جمعيت زندان و تبعات آن از سوى ديگر نخواهد بود؟
پيش‏بينى جرم، روشى است جهت كاهش نرخ خطا در تصميم‏گيرى قضايى با استفاده از مدلها و مطالعات تجربى كه عمدتا در قلمرو پژوهشهاى جرم‏شناختى انجام مى‏شود. با وجود سودمندى و ضرورت اين روش، استفاده از آن، همواره با محدوديتهاى اخلاقى مواجه است كه در پايان اين مقاله بر آن تأكيد شده است.

ادامه نوشته

پيش گيري از جرم از منظر قرآن (1)

چکيده

قرآن کريم براي پيش گيري از جرم و خشکاندن علل و ريشه هاي آن، مقرّرات بديعي را ارائه داده است که شامل پيش گيري اصلاحي، وضعي و کيفري مي شود. بر اين اساس، تنها با يکي از اين شيوه ها نمي توان از وقوع جرم و انحراف و ناهنجاري هاي اجتماعي پيش گيري کرد، بلکه بايد از هر سه روش در کنار هم، براي تحقق اين هدف بهره برد. از آنجا که قرآن کتاب هدايت و انسان سازي است، علاوه بر اينکه استفاده از ساير انواع پيش گيري را امري بايسته و ضروري مي داند، بر پيش گيري اصلاحي و بازسازي شخصيت مجرمان تأکيد خاصي دارد.

ادامه نوشته

پوشش بانوان در برابر مردان مَحْرَم

از مقوله هاى مهم و سزاوار بحث و دقت نظر, نگاهى همه سويه, به پوشش بانوان در برابر مَحْرَمان است. بحث در اين است كه آيا بانوان, مى بايد در برابر مَحْرَمان نسبى, بسان: پدر, برادر, عمو, دايى, فرزندان برادر و خواهر, و مَحْرَمان سببى, مانند: پدرشوهر, شوهر دختر و… تمامى بدن را, به جز سر, گردن, دستها, تا كمى بالاتر از مچ, و پاها تا مچ, بپوشانند, يا چنين پوششى واجب نيست و تنها پوشاندن شرمگاه, كه در برابر همگان, به جز زن و شوهر, واجب بود, رواست؟
اصل نخستين درباره بانوان, پوشش است, تنها جاهايى كه واجب نيست, از اين قاعده جداست. اين نكته, در مقاله پيشين (سيرى در آيات حجاب) در خلاصه نكته14, در ذيل آيه 30 و 31 سوره نور, بررسى شد. پس اگر از آيات قرآن, يا ديگر حجتها, براى ما روشن نشد كه بانوان مى توانند قسمتهايى از بدن خود را در برابر مَحْرَمان نپوشانند, اصل اوّلى, واجب بودن پوشاندن بدن است و نگاه نكردن مَحْرَمان به بدن آنان. اكنون يكان يكان دليلهاى فقهى: (كتاب, سنت, عقل و اجماع) را به بوته بررسى مى نهيم.

ادامه نوشته

پاسخ از تحريف مقاله حجاب شرعى

شخصى ناآشنا به مبانى اسلام و معارف الهى و فقه ناب و بالنده شيعه به انگيزه هاى سياسى در شيراز به سخنرانى مى پردازد و در ضمن برداشتهاى غلط و نادرست از ديدگاههاى حضرت امام در باب ولايت فقيه و سخنان سست و بى پايه ديگر به مقاله (حجاب شرعى) نوشته استاد محمد باقر بهبودى چاپ شده در شماره 42 مجلّه حوزه اشاره مى كند و به تحريف آن مى پردازد كه جناب استاد محمد باقر بهبودى در نامه اى كوتاه به مدير مسؤول مجلّه حوزه به روشنگرى مى پردازند و آن را براى چاپ به دفتر مجلّه ارسال مى دارند كه ملاحظه مى كنيد.
يادآورى: سخنران ياد شده از يكى از بزرگان حوزه علميه قم نام مى برد كه نقدى بر مقاله
(حجاب شرعى) نگاشته كه با نام مستعار درمجلّه حوزه چاپ شده است!
اين سخن نيز نادرست است. نقد بر مقاله (حجاب شرعى) را آقاى محمود عبداللهى نگاشته اند كه فردشناخته شده و از فضلاى حوزه علميه اند.

ادامه نوشته

بزهكاري، علل بروز و راه‌هاي پيشگيري و درمان(2)

خانواده نخستين محيطي است كه كودك درآن پرورش مي‌يابد و در رفتارهاي بعدي او فوق‌العاده موثر است، به گونه‌اي كه گروهي از جرم شناسان آن را عامل سلامت يا بيماري آينده فرد ذكر كرده‌اند و بويژه بر ظهور آثار آن در دوره جواني، بسيار تاكيد دارند.
مهرعلي گفت: روابط ناسالم والدين، فوت، طلاق و ... نيز از عواملي است كه عوارض ناهنجار بسياري براي افراد در پي دارد.
تحقيقات جامعه شناختي نشان مي‌دهد كه ‪ ۸۰‬الي ‪ ۹۰‬درصد كودكان منحرف متعلق به خانواده‌هايي هستند كه وضعيت خانوادگي مشوش و نابسامان دارند يا شيرازه آن از هم گسسته شده است.
مهدي جوانمرد، جامعه شناس در اين مورد توضيح داد: اختلال شخصيت كه ريشه‌هاي عميقي در روابط كودك و خانواده دارد، مي‌تواند يكي از عوامل جرم باشد.
وي با تاكيد بر نقش خانواده‌هاي آشفته، در ايجاد انواع انحراف‌هاي اجتماعي در كودكان، گفت: هرگونه روابط ناخوشايند و رويدادهاي خانوادگي ناروا كه ميان پدر، مادر و فرزندان برقرار مي‌شود، در واقع كودك را به انواع

ادامه نوشته

بزهكاري، علل بروز و راه‌هاي پيشگيري و درمان(1)

ليلا - صمدي
جامعه شناسان معتقدند: در ميان اشخاص نابهنجار، كسي كه رفتار نابهنجارش زودگذر نباشد و دير زماني دوام آورد، "كج رو" يا "بزهكار" و رفتاراو "انحراف اجتماعي" يا "بزهكاري" خوانده مي‌شود.
بسياري از جامعه شناسان و جرم شناسان با اين ديدگاه كه كسي ذاتا منحرف به دنيا نيامده است، ريشه تمام آسيب پذيريهاي اجتماعي را درمحيط جامعه جست و جو مي‌كنند.
به عقيده جامعه شناسان كلاسيك، "جرم" در جوامع انساني، پديده‌اي طبيعي است كه به ساخت اجتماع و فرهنگ بستگي دارد.
دكتر"مهدي جوانمرد"، جامعه شناس، مي‌گويد: عواملي در جامعه وجود دارد كه جرم زا هستند و زمينه‌هاي ارتكاب جرم را براي افراد مستعد فراهم مي‌كنند.
وي اين عوامل را "نفوذ فرهنگي" و "علل اقتصادي " معرفي و نفوذ فرهنگي را به " نفوذمستقيم فرهنگ "، "نفوذ غير مستقيم فرهنگ " و "نفوذ گروههاي همتا در شخصيت فرد" تقسيم بندي مي‌كند.

ادامه نوشته

بایسته های پیشگیری

مقدمه
پذیرش اصل برتری پیشگیری بر درمان، سیاست‌های قضایی و کیفری را بر این داشته است تا با گزینش شیوه‌های کارامد افراد را از ارتکاب بزه باز دارند و با کاهش نرخ تکرار جرم، جمعیت کیفری را محدود کند. البته پیشگیری از جرائم امر مستحدثی نیست که بشر به تازگی با آن آشنا شده باشد، بلکه از اموری است که بشر و نیز احکام الهی بر آن تأکید داشته و به دنبال راهی برای آن بوده‌اند.
بدیهی است که مهمترین شیوه برای کاهش پرونده‌های وارده به دادگستری‌ها نیز توجه به بعد پیشگیرانه‌ی رفتارها و سیاست‌ها است. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پیشگیری از وقوع جرم را از وظایف قوه‌ی قضائیه شمرده است. این امر در بند 5 اصل 156 قانون اساسی مطرح شده است. مطابق قانون

ادامه نوشته

باز کاوی حقوقی تجاوز به عنف

جرم شناسی علل وقوع جرم و رابطه علت های مزبور را با واقعه مجرمانه مورد مطالعه قرار می دهد ولی نباید تصور کرد که جرم شناسی علمی مستقل است. جرم شناسی به کار بردن قواعد علوم مختلف برای شناخت واقعیت جرم است که هر یک پدیده جرم را با روش و وسایل مختص به خود مورد مطالعه قرار می دهد.
دانشمندان علوم انسانی در تمامی اجتماعات بشری همواره برای کاهش جرائم در اجتماع تلاش می کنند و در این بین دولت ها نیز برای کاهش جرائم هزینه های بسیاری صرف می کنند که به زعم آن هنجارهای اجتماعی شکسته می شود.
تجاوز به عنف از جرائمی است که در نگاهی به صفحات حوادث روزنامه ها شاهد بروز آن هستیم. در گفت وگو با دکتر عزیز نوکنده ای حقوقدان و مدرس دانشگاه رویکردهای حقوقی این جرم را بازکاوی کرده ایم.

ادامه نوشته

اهمیت پیشگیری از ارتکاب جرایم در جامعه(آموزش و خانواده‌ها)

زندگی اجتماعی انسان تحت حاکمیت قواعد یا هنجارهای اجتماعی است. بعضی از رفتارهای مردم در جامعه جز رفتارهای مناسب بوده که به آنها هنجار می گویند اما در مقابل این هنجارها رفتارهای نا مناسبی نیز وجود دارد که به آنها ناهنجاری های رفتاری می گویند و این ناهنجاری ها منبع ایجاد جرم در جامعه میباشند. جرم در جوامع در رابطه با مذاهب و ادیان معانی مختلفی پیدا می کند مثلا جرم به معنای فعل یا ترک فعلی که نظم ، صلح و آرامش را مختل می سازد و قانون برای آن مجازات تعیین کرده است میباشد یا به عبارت دیگر جرم عبارت است از: عملی که قانون آنرا منع نموده و یا ترک عملی که قانون آنرا لازم دانسته و برای آن عمل یا ترک عمل کیفر و مجازات تعیین کرده است. در نظام حقوقی اسلام عدالت پایه و اساس آنرا تشکیل می دهد و همه قوانین و مقررات در راستای تحقق عدالت تشریح شده اند.

ادامه نوشته

امضای دیجیتال گامی نو در پیشگیری از وقوع جرم

عصـر اطـلاعات با شکوفایی روزآمد دنیای دیجیتالی پیش می‌تازد و برخی معتقدند، بخواهی نخواهی باید با این کاروان همراه شوی که نمی‌توان پدیده جهانی شدن را انکار کرد.

هر روز اخبار و اطلاعات فراوانی از پیشرفت دنیای دیجیتالی به گوش می‌رسد. در این میان "امضای دیجیتالی" یکی از مواردی است که می‌تواند از نظر اهمیت در صدر قرار گیرد.

در خبرها اعلام شده است، اولین همایش و نـمـایـشـگـاه تـخـصـصی امضای دیجیتالی در 31 اردیبهشت ماه برگزار خواهد شد.

ادامه نوشته

استراتژي قرآن در مواجهه با انحرافات اجتماعي(قسمت پاياني)

چكيده

يكي از مهمترين سياست‌هاي كنترلي اسلام در مواجهه با انحرافات اجتماعي، سياست هاي پسيني است. اين سيستم به گونه‌اي تنظيم يافته كه همراه با مجازات و تنبيه مجرمان ، اصلاح و بازپروري آن ها نيز مطمح نظر قرار مي‌گيرد. از همين رو، سياست‌هاي پسيني به دو بخش مقابله با انحراف و درمان تقسيم مي‌گردد. شيوه‎هاي مقابله با كجروي، به سه دسته تفكيك مي‎گردد: دفاع فردي، دفاع اجتماعي و دفاع قانوني. در دفاع فردي سخن از وجوب يا رجحان دفع مهاجم، از حمله به جان، ناموس و مال خويش، بستگان و ضعيفان است. در دفاع اجتماعي از جايگاه و اهميت امر به معروف و نهي از منكر و پيامدهاي اجتماعي آن سخن به ميان مي‎آيد. در مقوله دفاع قانوني يا سيستم مجازاتي اسلام، موضوعاتي از قبيل اهداف، ويژگي‎هاي مجازات اسلامي، كارآمدي قضات و عوامل انتظامي مورد بررسي قرار مي‎گيرند. سرانجام در بحث درمان كجروي، تفاوت دو رويكرد اخلاقي و اجتماعي در مبحث عوامل سازنده درمان و شيوه‎هاي آن بررسي خواهد شد.

ادامه نوشته

چكيده:

آسيب شناسي اجتماعي با مطالعه كجروي‏هاي جامعه و با تأمل در ساختار و سمت و سوي گرايش ‏هاي افراد، سعي مي‏نمايد با الگوهاي نظري خاصي به تبيين عوامل اجتماعي انحرافات دست يابد. اين تلاش هر چند بعضاً مقرون به نتيجه بوده اما تفاوت در مايه‏هاي نظري شناخت انسان و جامعه سبب تمايز در افق ديد نظريه پردازان شده و ظرفيت بهره گيري از آنها را كاسته است. جامعه اسلامي كه هويت خود را در راستاي مباني خاصي شكل مي‏دهد نيازمند تحليلي قرآني از انحرافات اجتماعي است.

اين تحليل از يك سو نيازمند تعريف عناصر محوري از قبيل عقائد، ارزش‏ها، هنجارها و كجروي‏ها است و ازسوي ديگر جهت تعميم و گسترش نگرش خود بر اصول و مباني خاصّي تكيه مي‏نمايد.

ادامه نوشته

آينده جرم شناسي و جرم شناسي آينده

چكيده :

با توجه به وابستگى متقابل حقوق جزا و جرم‏شناسى و اينكه جرم‏شناسى، دانش جرم بوده و واكنش اجتماعى بخش مهمى از جرم‏شناسى را تشكيل مى‏دهد و همچنين با عنايت‏به نقصها، معايب، ضعفها و كمبودهاى جرم‏شناسى سنتى و اصيل در تبيين پديده مجرمانه و انتقادات شديد جرم‏شناسان راديكال (بنيادى، انتقادى، جديد) از جرم‏شناسى سنتى، مى‏توان گفت كه شكل گيرى، محتوا و جهت گيريهاى جرم شناسى آينده نه تنها شديدا تحت تاثير تحولات آتى جرم، حقوق جزا و واكنش اجتماعى (نگرش جامعه نسبت‏به جرم و انحراف، فلسفه كيفرى جامعه، شيوه‏هاى رسمى و غير رسمى كنترل اجتماعى و ضمانت اجراهاى كيفرى) خواهد بود; بلكه داراى جهت گيرى سياسى، ارزشى و دستورى، جامع گرايانه بوده و به مطالعات تاريخى، مطالعات تطبيقى و همچنين جامعه شناسى حقوق بيشتر توجه خواهد داشت.

ادامه نوشته