بیمه مسئولیت مدنی کارفرما
ویژه پروژه های ساختمانی – تهیه کننده : داوود کشاورزی
براساس قانون مسئولیت مدنی ایران، کلیه افراد جامعه اعم از اشخاص
حقیقی و حقوقی در قبال زیان و صدمات وارده به دیگران مسئول می باشند و نسبت به
جبران آن باید اقدام نمایند. بیمه مسئولیت مدنی متداول بر پایه مسئولیت شبه جرمی
یا شبه عمدی است که عامل زیان از روی بی احتیاطی و غفلت، موجب ضرر و زیان جانی و
مالی به شخص دیگری می شود. احراز مسئولیت افراد نیز توسط مراجع قضایی تعیین می
گردد.
کلیه کارفرمایان نسبت به جبران خسارات وارده به کارکنان و کارگران که
ناشی از حوادث حین کار باشدو منجر به صدمات جسمی و جانی شود، مسئول هستند. رعایت
اصول حفاظتی جهت پیشگیری از وقوع حوادث کار برای کلیه کارفرمایان الزامی است، اما
قصور در اجرای صحیح این اصول، منشاء بروز صدمات و زیان به کارکنان می گردد. جبران
غرامت فوت و نقص عضو ناشی از حوادث کار با بیمه مسئولیت مدنی کارفرما قابل تأمین
است و کلیه کارکنان شاغل در محدوده کارگاه تحت پوشش این بیمه خواهند بود مگر آنکه
طبق قانون به عنوان کارگر طرف قرارداد کارفرما تلقی نگردند. حداکثر تعهد بیمه گر در
جبران غرامت فوت و نقص عضو برای هر نفر در حد دیه خواهد بود.
گاهی در طول انجام عملیات ساختمانی، خسارت مالی و صدمات جانی به اشخاص
ثالث وارد می آیدکه ناشی از عملیات تخریب، گودبرداری، پی کنی، نصب اسکلت و سایر
کارهای عمرانی است و کارفرما، پیمانکار و یا کارکنان آنها مسئول جبران غرامت وارده
خواهند بود. با اخذ این بیمه نامه، مسئولیت کارفرما و کلیه عوامل اجرایی به طور
مشترک در قبال اشخاص ثالث تحت پوشش می باشند و غرامت فوت و نقص عضو طبق رأی مراجع
ذیصلاح قابل پرداخت خواهد بود.
اهداف بیمه نامه
• اشخاص حقیقی یا حقوقی که اجرای بخش یا بخشهایی از عملیات مربوط به
انجام کار موضوع بیمه را در محل مورد بیمه عهده دار باشند بیمه گذار تلقی می شوند.
این شرط موجب جامعیت بیمه نامه و پوشش مسئولیت مجموعه اشخاص حقیقی و
حقوقی دست اندرکار دراحداث بناء مورد بیمه را دربر می گیرد. از جمله مهندسین ناظر، کارفرما و پیمانکاران فرعی و ...
• موضوع قابل توجه دیگر، ملاک تشخیص مسئول حادثه در این بیمه نامه است.
معیار اینکه بیمه گذار مسئول خسارت است در وهله اول شرط احراز مسئولیت برای بیمه
گر است یعنی اگر با توجه به شواهد و مدارک برای بیمه گر، مسئولیت بیمه گذار محرز
گردد خسارت وارده جبران خواهد شد و پرداخت خسارت صرفاً منوط به رأی مراجع قانونی
مبنی بر مسئول بودن بیمه گذار نمی باشد.
• از نکات مهم دیگر، تعریف شرایط ایمنی کار است در شرایط بیمه نامه،
بیمه گذار موظف گردیده اقدامات لازم را که هر کس عرفاً برای جلوگیری از وقوع حادثه
رعایت می نماید به عمل آورد. در واقع بیمه گر شرط رعایت اقدامات ایمنی را مبنای
تعیین شده در قانون بیمه قرار داده و از اعمال شرایط نامتعادل خوداری نموده است.
البته بیمه گذار قبل از صدور هر بیمه نامه از مورد بیمه کارشناسی به عمل خواهد
آورد و در صورت نیاز شرایط ایمنی خاص آن کار را توصیه خواهد نمود. البته بیمه گر
هنگام صدور بیمه نامه بایستی توجه نماید که چنانچه شرایط ایمنی خاصی مدنظر می باشد
حتماً در شرایط خصوصی بیمه نامه قید گردد و همچنین اگر خساراتی قبل از صدور بیمه
نامه برای ساختمان های مجاور ایجاد شده است لازم است در شرایط خصوصی قید و استثناء
گردد در غیر اینصورت چنانچه بعد از صدور بیمه نامه، بیمه گذار مدعی خسارتی مرتبط
با موضوعات یاد شده باشد بیمه گر در پاسخ با مشکل مواجه خواهد گردید.
در تعیین میزان خسارت در مرحله اول نظر کارشناس بیمه گر و مدارک مثبت
خسارت ملاک عمل می باشد و عموماً بیمه گر سعی می نماید با روش یاد شده رضایت زیان
دیده را جلب نماید به هر حال در صورت اختلاف در مبلغ خسارت بین بیمه گر و بیمه
گذار با زیان دیده موضوع به کارشناسی مرضی الطرفین قابل اجرا است و در نهایت نیز نظر
کارشناس رسمی دادگستری و یا رأی مراجع قضایی حاکم خواهد بود.
• در خسارت هایی که منشأ آن خارج از اختیار بیمه گذار باشد بیمه گر
تعهدی ندارد مانند زلزله، رانش زمین و ... علیرغم این در صورتی که عمل بیمه گذار
عامل تشدید و یا ایجاد کننده خطر باشد و در این ارتباط مسئول شناخته شود بیمه گر
خسارت وارده را به میزان عاملیت بیمه گذار در ایجاد یا تشدید خطر جبران خواهد نمود.
از جمله موارد استثناء خسارات ناشی از ترک های سطحی ایجاد شده در
ساختمان های مجاور است که به استحکام ساختمان های یاد شده لطمه ای وارد ننماید.
خسارات از این قبیل در قریب به اتفاق ساخت و سازهایی که در بافت قدیمی شهرها صورت
می گیرد به دلیل قدمت ساختمان های مجاور امری بدیهی است و از طرف دیگر اینکه
خسارات مذکور ناشی از عملیات ساختمانی ملک مورد بیمه است یا از قبل وجود داشته است
به راحتی قابل تشخیص نمی باشد.
• از موارد دیگر استثناء خسارت مربوط به کارکنان با تابعیت غیر ایرانی
تنها در صورتی قابل پرداخت می باشد که دارای کارت اقامت با حق کار مشخص بوده و
پروانه کار دریافت نموده باشد. البته با پرداخت حق بیمه اضافی، این مورد استثناء
نیز می تواند تحت پوشش قرار بگیرد.
موارد ذیل در محاسبه حق بیمه ملاک قرار می گیرند :
v متراژ پروژه بر اساس مساحت کل پروانه ساخت
v میزان تعهدات مورد درخواست بیمه گذار
v تعداد نفرات بی نام تحت پوشش در طول مدت بیمه نامه
v تعداد پوشش های اضافی مورد درخواست بیمه گذار
v مدت بیمه نامه ( سالانه و یا کوتاه مدت )
v تعداد کارگران شاغل در پروژه ( ضریب نیروی کار )
v مشخصات پروژه از قبیل نشانی پروژه و اینکه پروژه در کدام مرحله فعالیت
می باشد
v نوع اسکلت و تعداد بلوک ها
شرح خطرات و خسارات تحت پوشش
با توجه به شرایط مندرج در بیمه نامه ، خطرات ذیل تحت پوشش قرار می
گیرند :
v فوت ( کارکنان و کارگران )
v نقص عضو (کارکنان و کارگران )
v هزینه های پزشکی (کارکنان و کارگران )
v خسارت مالی در قبال اشخاص ثالث
v نشست و ترک خوردگی ساختمان های مجاور در اثر تخریب و گودبرداری
ساختمان مورد احداث.
v ریزش ساختمان های مجاور در اثر گود برداری
v خسارات مالی وارد به اثاثیه و تأسیسات ساختمان های مجاور در اثر ریزش
v خسارات وارده به خیابان و پیاده رو و اموال عمومی از جمله فضای سبز.
v خسارات وارده به تأسیسات تحت الارضی شامل خطوط انتقال آب و گاز و تلفن
v خسارات وارده به خودروهای عبوری و یا پارک شده در محیط اطراف پروژه در
اثر پرتاب مصالح ساختمانی
v خسارات جانی شامل ، فوت و نقص عضو و هزینه های پزشکی همسایگان (
ساکنین ساختمانهای مجاور
)
v خسارات جانی برای عابرین در اثر سقوط و پرتاب مصالح ساختمانی
v خسارات جانی افراد ثالث که وارد محوطه ساختمان مورد بیمه می گردند.
v خسارات ناشی از دپو مصالح در خیابان و پیاده رو.
در زیر به چند نمونه از پوشش های اضافی که با پرداخت حق بیمه اضافی
تحت پوشش قرار می گیرند، اشاره می کنیم :
1 - پوشش بیمه ای برای مسئولیت پیمانکاران فرعی
به موجب این الحاقی و با رعایت شرایط بیمه نامه و مشروط به پرداخت حق
بیمه اضافی، مسئولیت پیمانکاران فرعی و کلیه اشخاص حقیقی یا حقوقی که اجرای بخش یا
بخش هایی از پروژه را به عهده دارند در قبال صدمات جسمانی کارکنان بیمه می گردد.
در صورتی که بیمه گذار یا زیان دیده نسبت به نظر پزشک معتمد بیمه گر
معترض باشد، موضوع در کمیسیونی متشکل از پزشک منتخب بیمه گر، پزشک منتخب بیمه گذار
و یک نفر پزشک به انتخاب پزشکان مذکور و نظر اکثریت اعضای کمیسیون برای طرفین لازم
الاتباع خواهد بود. غرامت نقص عضو بر مبنای درصدهای مشخص شده و اعمال آن به سرمایه
بیمه نامه مندرج در شرایط خصوصی بیمه نامه و یا معادل ریالی ارزان ترین نوع دیه
رایج هر کدام که کمتر باشد محاسبه می گردد.
2 - پوشش بیمه ای برای حوادث ناشی از اهمال غیرعمد کارکنان
به موجب این الحاقی و با رعایت شرایط بیمه نامه و مشروط به پرداخت حق
بیمه اضافی، صدمات جسمانی وارد به کارکنان در نتیجه اهمال و کوتاهی غیر عمد
کارکنان در محل کار با رعایت سقف تعهدات مندرج در بیمه نامه جبران می گردد.
3 - پوشش بیمه ای برای شخص کارفرما
به موجب این الحاقی و با رعایت شرایط بیمه نامه و مشروط به پرداخت حق
بیمه اضافی، صدمات جسمانی وارد به بیمه گذار، شخص کارفرما، شخص پیمانکار و ... در اثر
خطرات مورد بیمه با رعایت سقف تعهدات مندرج در بیمه نامه جبران می گردد و پرداخت
خسارت محدود به غرامت فوت و نقص عضو می باشد.
4 - پوشش بیمه ای برای مسئولیت مهندسی ناظر و مشاور
به موجب این الحاقی و با رعایت شرایط بیمه نامه و مشروط به پرداخت حق
بیمه اضافی، مسئولیت مهندسین ناظر و مشاور برای صدمات جسمانی کارکنان برای موضوع
مورد بیمه تحت پوشش می باشد و بیمه گر خسارت وارده را جبران می نماید.
15 خرداد ماه 1390 – سال هفتم – شماره 112
روزنامه ساخت و ساز ( پیام ساختمان و تأسیسات )