تیمور عبدالوند
وجود اجتماع به عنوان یك واقعیت با جریان دائمی و تقسیم نقش افراد، ایجاب می كند كه جامعه در صلح و آرامش به سر برد. به عبارت دیگر جامعه باید (احساس ایمنی دائم) را در رگهای خود حس كند. اما این آرامش همیشه امكان پذیر نیست؛ چرا كه حاشیه نشینان اجتماع اعم از تهدید كنندگان امنیت و بزهكاران با یورش به این احساس دائمی ایمنی آن را به طور مداوم به خطر می اندازد.
یكی از جرم شناسان حكایتی دارد با این مضمون هر روز را از خانه برای رفتن به محل كار خود خارج می شدم، پیر زن همسایه را می دیدم كه نفسهایش یارای كشیدن بار سبك تن نحیف او را نداشتند و با این همه با سبدی در دست راه كوتاه خانه خود را تا مغازه نانوایی دور می زد و با طی مسافتی چند برابر بیشتر از راه كوتاه موجود خود را به مغازه نانوایی می رساند. روزی از او سئوال كردند كه چرا راه بسیار كوتاه تری را كه وجود دارد انتخاب نمی كنید. نگاهم كرد و گفت چون نمی خواهم هر روز دیوار زندان را كه در كنار خانه ماست ببینم.
عوامل موثر در وقوع جرم
بی شك زندان تداعی گر نام مجرم و زندانی است و این نام اثر نا خوشایندی بر تفكر افراد دارد. ممكن است برخی انسانها با خود بیاندیشند كه چه كسانی رگهای آزادی خود را بریده اند و تنفس در هوای آزاد را با تحمل در محیط محدود زندان مبادله كرده اند؟
چطور می شود انسان آزادی خود را كه با ارزش ترین نعمت وجود است بی بهاء بپندارد و كدامین منطق است كه می پذیرد انسان حیات خود را در لحظه ای از احساسات خویش قرار دهد و با دست خود پایان بر دفتر آزادی خویش بنویسد. چرا برخی از انسانها مجرم می شوند؟ آیا به این دلیل كه آنها ذاتاً افراد خبیث و پلیدی هستند یا اینكه موضوع فراتر از اینهاست؟
در پاسخ به این سئوالات باید گفت: همه ما مجرمین بالفعل هستیم. تنها چیزی كه موجب تمیز و تشخیص بین مجرم و غیر مجرم می شود این مطلب است كه مجرم مرتكب جرم شده و سدهای انفرادی و اجتماعی نتوانسته او را از ارتكاب به جرم باز دارد و او در یك موقعیت خاص مرتكب عمل كیفری شده است.
همه مردم مرتكب جرم نمی شوند؛ تعلیم و تربیت، تنفر از آزار و اذیت دیگران، احترام به دیگران، احترام به هم نوع، ترس از مجازات، اكثریت مردم را از ارتكاب به جرم نهی می كند. لیكن مجرم كسی است كه این سدهای اخلاقی و اجتماعی در او موثر نبوده و نمی توانند از ارتكاب جرم بازدارند.
عوامل موثر در ایجاد رفتار مجرمانه شامل موارد بسیاری می شود
در این میان می توان به محیط دوران كودكی، توارث، موقعیت اجتماعی و اقتصادی، رویدادهای بحرانی و منفی اشاره كرد.
طرح پیشگیری از ارتكاب جرم:
1- ایجاد محیط آرام و سالم در خانواده.
محیط امن و آرام در خانواده برای هر كودكی باید بر اثر توجه والدین نسبت به یكدیگر بوجود آید تا آنان بتوانند بدون هر گونه ناراحتی در محیطی مناسب دوران طفولیت و نوجوانی خود را به پایان برسانند.
تفریح و ورزش با كودكان همیشه لذت بخش است و در زمان بازی است كه كودك تجربه می كند و رعایت حقوق دیگران را می آموزد. پرخاشگری والدین نسبت به یكدیگر یا نسبت به فرزند خود، كودك را از محیط خانواده فراری و ناراضی می سازد و ممكن است این عدم رضایت او را به سمت بزهكاری سوق دهد.
2- تامین محیط و مسكن مناسب:
هر چند بیان این موضوع كه بزهكاری فرزندان ما نتیجه مستقیم زندگی در محلات فقیر نشین می باشد جزء موهومات است ولی نباید فراموش كرد كه اگر افراد خانواده صاحب مسكن شایسته ای باشند و راه مفری برای نجات از فشار و محرومیت های زندگی در اتاقهای محقر، شلوغ و غم انگیز داشته باشند برای چنین نوجوانی احتمال خطر بزه كاری كمتر است.‏
3- جلوگیری از تحریك جنسی فرزندان:
روابط بین پدر و مادر و گفتگو و نوع برخورد آنها با یكدیگر بویژه رفت و آمدهای خانوادگی و دوستی و جو حاكم بر این روابط از جمله عواملی هستند كه نباید از آنها غافل بود.
4- تامین نیازهای مادی و معنوی:
امروزه اكثر كودكان در فضای تنگ آپارتمانها اسیر شده و جای ورزش و تفریح آنان در محوطه اتاقها، كوچه ها یا خیابانها است. امكان استفاده آنان از وسائل موجود ورزشی نیز یكسان و برابر است. مسئولین ورزش جامعه باید امكانات مذكور را جهت همه كودكان و نوجوانان بالاخص خانواده های كم بضاعت فراهم سازند.
بیكاری، تنهایی، نداشتن تحرك و فعالیت، نداشتن سرگرمی هایی كه توجه و علاقه جوانان را به خود جلب كند، از عوامل ایجاد انحراف و بزهكاری می باشد.
5- تامین آموزش و پرورش مناسب:
مدرسه اولین محیط اجتماعی است كه كودكان و نوجوانان ناچارند خود را با نظم و قوانین آن هماهنگ سازند. آنها از معلمان خود توقع دارند كه رابطه ای صمیمانه با آنها بر قرار كنند. توجه به شخصیت، عدم تبعیض بین شاگردان، همكاری با آنها، استفاده از دروس عملی و وسائل كمك آموزشی، متكلم وحده نبوده معلم و استفاده از مددكاران اجتماعی و مشاوران دلسوز در امر تعلیم و تربیت كودكان. از عوامل كاهش جرم و بزهكاری در بین نوجوانان می باشند.
بدین ترتیب تعدادی از طرق بازدارندگی ارتكاب جرائم چه در محیط خانوادگی و چه در محیط مدرسه ذكر شد و در هر حال این وظیفه سازمانهای ذیربط است كه با تهیه وسایل لازم جهت تعلیم و تربیت، رشد فكری، بالابردن بینش كودكان و نوجوانان، پیش بینی لازم جهت مبارزه و جلوگیری از آلودگی آنان؛ شرایط مادی و معنوی و ضرورتهای آنان را تا حد امكان تلفیق و هماهنگ كنند و وسائل مقتضی به جنبه های اخلاقی و معنوی امور جوانان توجه كافی مبذول دارند.
‏
http://www.hemayat.ir/