بررسی تروریزم در حقوق بین الملل ، حقوق ایران وحقوق فرانسه
بررسی تروریزم در حقوق بین الملل ، حقوق ایران وحقوق فرانسه
بررسی تروریزم در حقوق بین الملل ، حقوق ایران وحقوق فرانسه
مقدمه ؛
درست است که تروریزم پدیده جدیدی در جوامع بشری نیست واز دوران های
گذشته گاه ابزاری برای ستمگران برای بستن گلوی اعتراض کنندگان وگاه ابزاری برای
اعتراض ستمدیدگان علیه جابران بوده ولی با توجه به گسترش روابط بین کشورها و اعزام
نمایندگان به دیگر کشورها نوع دیگری از تروریزم رواج یافت که عبارت است از تروریزم
بین المللی که از نمونه های بارز آن ترور ولیعهد اتریش در سارایوو بود که منجر به
جنگ جهانی اول شد.
در این مقاله قصد بررسی تروریزم و انواع آن را در حقوق بین الملل
وحقوق جزای ایران وحقوق جزای فرانسه را داریم امید است مورد قبول قرارگیرد .
تعریف تروریزم
تعریف لغوی ؛
تروریزم در زبان فارسی معادل ندارد ودر فرهنگ های لغت فارسی از این
مورد ذکری بمیان نیامده است با اینحال «واژه تروریزم از فعل ترور مشتق شده است که
در لغت بمعنای "ایجاد رعب وهراس دربین مردم " ویا مرعوب ساختن
دیگران" می باشد در فرهنگ آکسفورد تروریزم به "وحشت فزاینده؛یک شخص یا
چیزی که وحشت فزاینده ای تولیدکند " تعریف شده است این فرهنگ ذیل این تعریف
اضافه می کند که : "تروریزم: توسل به خشونت برای اهداف سیاسی یا اجبار حکومت
به انجام فعل یا ترک فعلی ؛ به این وسیله که دربین مردم تولید وحشت کند." »
تعریف اصطلاحی ؛
دکتر محمد جعفر جعفری لنگرودی در کتاب ترمینولوژی حقوق در تعریف
تروریزم می نویسد : «کارهای جنائی ضد کشور بمنظور ایجاد هراس در اشخاص یا اصناف
وطبقات معین یا همه کشور را گفته اند »
«با مطالعه کنوانسیون های بین المللی و منطقه ای از یکسو و قطعنامه
های مجمع عمومی ، شورای امنیت و قوانین داخلی ضد تروریسم از سوی دیگر سه معیار در
تعریف تروریسم قابل استنباط به نظر می رسد : معیار ذهنی ، معیار عینی و معیار
مختلط.
1- معیار ذهنی در تعریف تروریسم ؛
در تعریف براساس معیار ذهنی برقصد وهدف مرتکبان جرائم خشونت بار
(مانند قتل ،جرح ،گروگانگیری وهواپیماربائی) ویا دارای نتایج خطرناک (مثل ارائه
اطلاعات نادرست ،حمل ونقل ، خرید وفروش مواد هسته ای ،شیمیائی وبیولوژیک) تأکید
می شود ... بند اول بخش 2331 قانون ضد تروریسم ایالات متحده با این رویکرد اقدام
به تعریف تروریسم بین المللی نموده است :
1. واژه تروریسم بین المللی به معنای
فعالیت هائی است که
:
الف)
شامل اعمال خشونت بار یا اقداماتی است که برای حیات انسان خطرناک
بوده ونقض حقوق برای ایالات متحده یا دیگر دولت ها می باشد مشروط به آنکه در داخل صلاحیت ایالات
متحده یا هر دولت دیگری بوقوع بپیوندد؛
ب) به نظر می رسد که هدف از انجام چنین اعمالی :
ترساندن یا مجبور ساختن جمعیت غیر نظامی است ؛
تحت نفوذ قراردادن سیاست دولت از طریق ترساندن یا تحت فشار قراردادن
آن دولت است یا ؛
تأثیر گذاردن بررفتار یک دولت از طریق قتل یا آدم ربائی می باشد ؛ و
ج) در
درجه اول در خارج از صلاحیت سرزمینی ایالات متحده به وقوع می پیوندد یا باتوجه به ابزارهایی
که به کمک آن این اعمال صورت می پذیرد افرادی که ظاهراً قصد ترساندن یا مجبور
ساختنشان را دارند یا محلی که درآن این مرتکبان دست به عمل می زنند یا پناه می
جویند از مرزهای ملی فراتر می روند »
تعاریف مندرج در کنوانسیون های منطقه ای سازمان کشورهای امریکائی ،
سازمان کشورهای مستقل مشترک المنافع ، اتحادیه عرب ، سازمان کنفرانس اسلامی
واتحادیه آفریقا نیز با این رویکرد در وهله اول اقدام به تروریسم بین المللی نموده
اند ...
2- معیار عینی در تعریف تروریسم
برای تبیین عنصر عینی در تروریسم باید تأکید کرد که "اجماعی
ترین عنصر برای تعریف تروریسم قطعاً توسل به خشونت شدید علیه اشخاص به عنوان یک
وسیله تروریستی می باشد"
بهرحال این سنتی ترین روش برداشت از تروریسم می باشد چراکه همواره امکان استفاده
از خشونت شدید علیه اموال ، تسهیلات وامکانات دولتی نیز وجود دارد . درست به همین
دلیل رویکرد فزاینده ای برای تروریستی شناختن این نوع توسل به خشونت نیز درقوانین
جدید وجود دارد . قانون تروریسم سال 2000 انگلستان ، قانون کانادا مصوب ژوئن 2002 و همچنین قانون
ایالات متحده امریکا همگی حمله به اماکن و تسهیلات دولتی را تروریستی درنظر گرفته
اند ...
کنوانسیون های سیزده گانه ضد تروریسم به استثنای کنوانسیون تأمین
منابع مالی تروریسم ، کنوانسیون منطقه ای اتحادیه اروپا ، کنوانسیون سارک ، و... همگی از معیار عینی برای
تعریف تروریسم استفاده کرده اند .
باوجود اقبالی که از این روش شده است عیب آن در این واقعیت است که
بارشد وتوسعه روزانه علم وتکنولوژی وتغییر روش های تروریستی به حسب رشد تکنولوژی
احصای پایدار مصادیق تروریسم به هیچ وجه در یک بستر زمانی مشخص مقدور نیست به گونه
ای که هریک از کنوانسیون ها وقوانین مورد اشاره نسبت به زمان تصویب دارای نواقصی هستند
ازین رو توسل به روش معیار عینی نیز قابل اعتماد به نظر نمی رسد
3- معیار مختلط
تصویب کنندگان بعضی کنوانسیون ها واسناد چندی دیگر باعنایت به محاسن
ونقایص دومعیار عینی وذهنی بفکرترکیب آنها افتاده ودرعمل معیارمختلطی بوجود آورده
اند که به موجب آن ابتدا در بند اول تروریسم با استناد به معیار ذهنی تعریف شده
وسپس در بند دوم تعریف تا حد ممکن مصادیق عینی وقابل تصور تروریسم احصا می گردد
توسل به این معیار درعین اینکه فاقد نقایص معیار های پیشین است از محاسن آنها
بیشترین توفیق را نصیب تصویب کنندگان اسناد می کند »
انواع تروریزم
«با مطالعه فعالیت های تروریستی واهداف آنها به سرعت روشن می شود که
از سویی تروریسم دارای اقسامی است واز سوی دیگر فعالیت های دیگری در حقوق بین
الملل وجود دارد که همواره امکان اختلاط مفهومی آنها باتروریسم قابل تصور است ».تروریسم
داخلی و بین المللی
:
تروریزم در حقوق بین الملل ؛
در اولین تقسیم بندی تروریسم را به تروریسم داخلی وتروریسم بین
المللی تقسیم بندی می کنیم که ملاک تقسیم بندی عناصری است که در تشکیل جرم تروریسم
نقش داشته .
تروریسم داخلی ؛
«تروریسم داخلی تروریسمی است که بدون دخالت عنصر خارجی وصرفاً در
ارتباط بایک کشور به وقوع می پیوندد : ماده 3 کنوانسیون سرکوب بمب گذاری های
تروریستی 1997
به این مسأله توجه دارد :
این کنوانسیون درمواردی که جرم در داخل یک کشور رخ داده، متهم به
ارتکاب جرم وقربانیان تبعه همان دولت بوده ومتهم درسرزمین همان دولت یافت شده باشد
وهیچ دولت دیگری براساس بند 1 ماده 6 یا بند 2 ماده 6 کنوانسیون مبنایی اعمال
صلاحیت نداشته باشد اعمال نخواهد شد »
برای تروریسم داخلی شرائطی نیز می توان برشمرد از جمله:
· منشأ نارضایتی گروه معترض سیاسی متوجه دولت متبوع
است .
· بخش اعظم (اصلی) گروه در دولت متبوع مستقر ومشغول
فعالیت اند .
· خشونت مستقیم گروه متوجه اهداف محلی وداخلی است .
· گروه تروریستی بطور مستقیم یا غیر مستقیم از
کشورهای خارجی کمک مالی ویا نظامی
دریافت نمی کند
تروریسم بین المللی ؛
«تروریسم بین المللی همانگونه که گفته شد هنگامی است که عنصر خارجی در
جرم یافت گردد»
مثلا جرم در کشوری رخ داده ومتهمین به ارتکاب تبعه خارجی اند یا
قربانیان تابعیت کشور دیگری را دارند و یا متهمین در کشور دیگری دستگیر شوند .
برای ترورریسم بین الملی نیز می توان شرائطی را برشمرد از جمله ؛
· منشأ نارضایتی گروه معترض متوجه دولتهای خارجی باشد
· گروه از دولتهای خارجی درخواست پناهندگی کرده باشد
· خشونتهای گروه متوجه اتباع یا اموال دولتهای خارجی
باشد
· گروه به طور مستقیم یا غیر مستقیم از دول خارجی کمک
مالی یا نظامی دریافت کند .
تروریسم فردی وتروریسم دولتی ؛
«چنانکه گفته شد تروریسم درگذشته به رفتار سرکوبگرایانه حکومت از جمله
حذف مخالفان تروریسم اطلاق می شد درحالی که در سده اخیر این اصطلاح برای توصیف
رفتارخشن گروه های مخالف دولت علیه غیر نظامیان واماکن عمومی مورد استفاده قرار
گرفته است معهذا در ادبیات سیاسی ودر نوشتار ژورنالیستی همچنان از اصطلاح «تروریسم
دولتی» استفاده می شود برای نشان دادن جایگاه این اصطلاح وتفکیک دقیق آن «از
تروریسم فردی» بازشناسی خشونت های ارتکابی میان افراد ، افراد بادولت ها ، ودولت
ها با یکدیگر ضروری است تبیین این روابط در پنج معادله قابل بررسی است :
1- خشونت افراد برضد یکدیگر(درموارد قتل
های فجیع تروریسم اطلاق می شود)
2- خشونت افراد برضد دولت(تروریسم فردی
واصل معنای تروریسم)
3- خشونت دولت برضد افراد (تروریسم دولتی)
4- تروریسم دولتی؛ حمایت وپشتیبانی دولت
از فعالیت ها وگروه های تروریستی
5- خشونت دولتها برضد یکدیگر (درگیری
مسلحانه)»
تروریزم در حقوق ایران
تروریزم در حقوق فرانسه
جمع بندی